बीमा नीति

युवा तथा साना व्यवसायी स्वरोजगार बीमाको संक्षिप्त झलक

युवा तथा साना व्यवसायी स्वरोजगार कार्यक्रम अन्तर्गत ऋण लिने युवा तथा साना व्यवसायी र निजले सञ्चालन गर्ने व्यवसाय दुबैको नेपाल बीमक संघसँग मिति २०६६।१।२८ मा सम्झौता भई राष्ट्रिय बीमा संस्थानको अगुवाइमा बीमा गर्दै आएको छ। सम्भावित दुर्घटना/घटनाबाट व्यक्तिको मृत्यु भएमा वा स्थायी रूपमा अपाङ्ग भएमा तथा परियोजनाको नोक्सान भएमा ऋणको दायित्व तथा क्षतिपूर्ति बीमा कम्पनीले भुक्तानी गर्ने व्यवस्था गरिएको छ। बीमा गरेबापत बीमा शुल्क नेपाल सरकार अर्थ मन्त्रालयले बीमा संस्थानलाई भुक्तान गर्दै आएको छ।
यसै सन्दर्भमा युवा तथा साना व्यवसायी स्वरोजगार बीमाको संक्षिप्त झलक सम्बन्धित सबै पक्षलाई अवगत गराउने उदेश्यले तयार पारिएको छ।
१.परिभाषाः
विषय वा प्रसङ्गले अर्को अर्थ नलागेमा यस बीमालेखमा,
(१)“ऐन” भन्नाले बीमा ऐन, २०४९ सम्झनुपर्छ।
(२)“नियमावली” भन्नाले बीमा नियमावली, २०४९ सम्झनुपर्छ।
(३)“बीमा समिति” भन्नाले ऐनको दफा ३ बमोजिम गठित बीमा समिति सम्झनुपर्छ।
(४)“बीमक” भन्नाले ऐनको दफा १० बमोजिम बीमा व्यवसाय गर्न बीमक दर्ता प्रमाणपत्र प्राप्त संगठित संस्था सम्झनुपर्छ।
(५)“स्वरोजगार कोष” भन्नाले युवा तथा साना व्यवसायी स्वरोजगारा कोष (सञ्चालन) नियमावली,२०६५ बमोजिम स्थापना भएको युवा तथा साना व्यवसायी स्वरोजगार कोष सम्झनुपर्छ।
(६)“बीमित” भन्नाले यस बीमालेखको अनुसूचीमा नाम उल्लेख भएको स्वरोजगार कार्यक्रम अन्तर्गत ऋण प्रदान गर्ने बैंक/वित्तिय संस्था/सहकारी संस्था तथा सो कार्यक्रम अन्तर्गत ऋण सुविधा प्राप्त गरी परियोजना सञ्चालन गर्ने ऋणी सम्झनुपर्छ।
(७)“बीमित पशु/पन्छी/माछा/बाली” भन्नाले यस बीमालेखको विवरण तालिकामा नाम र विवरण उल्लेख भएको पशु/पन्छी/माछा/बाली सम्झनुपर्छ।
(८)“बीमित सम्पत्ति/व्यवसाय” भन्नाले यस बीमालेखको अनुसूचीमा नाम र विवरण उल्लेख भएको सम्पत्ति /व्यवसाय लाई सम्झनु पर्दछ।त्यस्तो सम्पत्ति /व्यवसाय अन्तर्गत बीमा गरिने पशु/पन्छी /माछा/बाली समेत बुझाउनेछ।
(९)“बैङ्क” भन्नाले प्रचलित बैङ्क तथा वित्तीय कानुन बमोजिम सम्बन्धित निकायबाट वित्तीय कारोबार गर्न निर्देशन बमोजिम इजाजत प्राप्त संस्था सम्झनु र्दछ। यस परिभाषाले वित्तीय कम्पनी, लघु वित्त कम्पनी तथा पशुपन्छीधन खरिदको लागि कर्जा दिने अन्य संस्था (सहकारी, सरकारी र गैर सरकारी संस्था आदि) तथा ग्रामीण क्षेत्रमा सञ्चालित विभिन्न योजना समेतलाई सम्झनुपर्छ।
(१०)“सदस्य संस्था” भन्नाले सहकारी संस्था, सहकारी समूह, सामुदायिक समूह, महिला स्वावलम्बन समूह, आमा समूह, कृषक समूह आदि जस्ता समूह समेतलाई सम्झनुपर्छ।
(११)“बीमाङ्क रकम” भन्नाले प्रस्ताव फारममा उल्लेख गरेको रकमलाई सम्झनुपर्छ।
(१२)“बीमा प्रस्ताव फाराम” भन्नाले बीमा गर्ने व्यक्ति/बैंक सहकारी संस्थाले बीमा गर्ने बीमित ऋणी, सम्पत्ति वा व्यवसायको बारेमा पूर्ण विवरण भरेर बीमकलाई बुझाउने फारमलाई सम्झनुपर्छ।
(१३)“बीमालेख” भन्नाले लिखित बीमा प्रस्तावको आधारमा बीमक र बीमित बीचको करारनामा सम्बन्धी अधिकार तथा दायित्व लगायत सबै अनुच्छेद, सम्पुष्टि, शर्तहरू, बन्देज तथा अपवादहरू उल्लेख भएको  लिखत प्रमाणित दस्तावेजलाई सम्झनुपर्छ।
(१४)“बीमा अवधि” भन्नाले यस बीमालेखको अनुसूचीमा उल्लेख भए अनुसार बीमा जोखिम स्वीकार गरिने बढीमा एक (१) वर्षसम्मको अवधि सम्झनु पर्दछ। बीमकले नवीकरण गर्न स्वीकृति गरी सोको लागि लाग्ने बीमाशुल्क समेत बीमकलाई प्राप्त भएको अवस्थामा नवीकरण भएको अवधिलाई पनि बीमा अवधि सम्झनुपर्छ।
(१५)“प्राविधिक व्यक्ति” भन्नाले कृषि सेवा केन्द्र, पशु सेवा केन्द्र र उपकेन्द्र वा मान्यता प्राप्त शिक्षण संस्थाबाट सम्बन्धित बिषयमा आधारभूत ज्ञान हासिल गरी सम्बन्धित निकायबाट सो सम्बन्धमा कार्य गर्ने इजाजत प्राप्त व्यक्ति सम्झनुपर्दछ।
(१६)“पशु/पन्छी/माछा/बाली परीक्षण” भन्नाले बीमाको लागि प्रस्तावित पशु/पन्छी/माछा/बालीको सम्बन्धित प्राविधिकबाट बीमा गर्न योग्य छ छैन भनी निरीक्षण गर्ने कार्य सम्झनुपर्छ।
(१७)“बाली क्षति र पशु/पन्छी/माछा मृत्यु प्रमाणपत्र”  भन्नाले तोकिएका प्राविधिकले बीमित बाली/पशु/ पन्छी/माछाको मृत्यु/हानि–नोक्सानी भएको भनी प्रमाणित गरी दिएको प्रमाणपत्रलाई सम्झनुपर्छ।
(१८)“दुर्घटना” भन्नाले बाहिरी आँखाले स्पष्ट देख्न सकिने र साङ्घातिक माध्यमबाट हुने आकस्मिक घटनालाई सम्झनुपर्छ।
(१९)“पूर्ण स्थायी अशक्तता” भन्नाले जुन प्रयोजनको लागि पशुपालन गरिएको हो सो प्रयोजनको लागि दुर्घटना वा रोगको कारणबाट उल्लिखित प्रयोजन पूर्ण रूपमा पूर्ति नहुने अवस्था सम्झनुपर्छ। तर यो व्यवस्था माछा, पन्छी र बालीको हकमा लागू हुनेछैन।
(२०)“सङ्केत पट्टा” भन्नाले बीमा गरिएको पशुधनलाई पहिचान गर्ने उद्देश्यले प्राविधिकले लगाई दिने पहिचान खुल्ने सङकेत (ट्याग/माइक्रो चिप्स, आदि) सम्झनुपर्छ।
(२१)“लापरवाही भन्नाले”  बीमालेखमा उल्लेखित सम्पत्ति/व्यवसाय(पशु/पन्छी/माछा/बाली) को प्रकृति अनुसार गर्नुपर्ने स्याहारसुसार नगरेमा र अपनाउनुपर्ने सावधानी नअपनाएमा तथा रोगको उचित व्यवस्थापन नगरेको अवस्थालाई सम्झनुपर्नेछ।
युवा तथा साना व्यवसायी स्वरोजगार बीमालेख
अनुसूचीमा उल्लेख भएको बीमा प्रस्ताव यस करारको आधार मान्ने ................. (यसपछि बीमक भनिएको) ले प्राप्त गरेको र यस अनुसूचीमा उल्लेख गरे बमोजिम बीमाशुल्क भुक्तानी पनि प्राप्त भएकोलेः
अनुसूची बमोजिम बीमा शुल्क भुक्तानी गरे बापत जुन घटना घटेमा भुक्तानी दिने भनिएको हो सो घटना र भुक्तानी पाउने  व्यक्तिको कानुनी अधिकार प्रमाणित भएको अवस्थामा यस करारको अधीनमा रही यस बीमालेख बमोजिमका रकमहरू बीमकले आफ्नो कार्यालयमा भुक्तानी दिनेछ।
यस बीमा लेखको अनुसूची, लाभको तालिका, परिभाषा, अपवादहरू र सर्तहरू यस करारनामाको अभिन्न अंग मानिनेछ।
अनुसूची
बीमालेख जारी गर्ने कार्यालयः   
बीमित:
बैंक/वित्तीय संस्था/सहकारी संस्था
नामः
ठेगानाः
सम्पर्कः फोन न/मोबाइल नं:         

बीमित ऋणी
नामः
ठेगानाः
सम्पर्कः    फोन न/मोबाइल नं:       
    बीमालेख नं.
बीमाको प्रस्ताव प्राप्त मितिः
बीमालेख जारी मितिः
जारी स्थानः
बीमा अवधिः
देखिः    सम्म
बीमालेख अन्तर्गत रक्षावरणः

बीमित ऋणीको सम्पत्ति व्यवसायको विवरण मूल्य
(रु.कर्जा बराबरको रकम लेख्ने)
सम्पत्तिको विवरण     मूल्य (रु.)    पहिचानको आधार
(क)    रु.
(ख)    रु.
(ग)    रु.
(घ)    रु.
    जम्मा रु.    बिल/रसिद नं. :
बीमा शुल्क रु.:
टिकट रु.:
मू.अ.क. रु.:
जम्मा रु.    :

बीमाङ्कः ...................... अंकमा ....................अक्षरमा...................
(बीमाङ्क रकम बीमित ऋणीलाई प्रदान गरिएको ऋण रकम भन्दा बढी हुनेछैन।)
इच्छाइएको व्यक्तिको    नाम थरः
    स्थायी ठेगानाः
    आमा/बुबाको नामः
    इच्छाइएको व्यक्ति र बीमित ऋणी बीचको नाताः
    ........................................................
    अधिकार प्राप्त अधिकारीको हस्ताक्षर
    नाम थरः
    पदः
परिच्छेद — १
सम्पत्तिको क्षति/हानि—नोक्सानी

१.बीमकले बीमितलाई निम्नलिखित कुनै कारणबाट स्वरोजगार कार्यक्रम अन्तर्गत प्रदान भएको ऋण सुबिधाबाट संचालित परियोजना अन्तर्गत र यस बीमालेखको अनुसूचीमा उल्लेख भएको सम्पत्ति/व्यवसायको  क्षति/हानि—नोक्सानी भएमा अनुसूचिमा उल्लिखित बीमाङ्क रकमको बढीमा १०० प्रतिशत रकम क्षतिपूर्ति सम्बन्धित पक्षलाई भुक्तानी गर्नेछः—
(क)आगलागी, विस्फोटन, स्वजलन वा चटयाङ्,
(ख)भूकम्प (अग्नि तथा धक्का)
(ग)बाढी/डुबान/खडेरी
(घ)पहिरो/भूःस्खलन,
(ङ)आँधिबेहरी, असिना, हिउँ वा तुसारो
(च)किरा तथा रोगबाट हुने हानि नोक्सानी
(छ)अक्सिजनको कमी ,एमोनियाबाट हुने नोक्सानी (माछाको लागि)
(ज)विषालु पदार्थबाट मरेमा (माछाको लागि)
(झ)हुलदंगा/हडताल /द्वेषपूर्ण कार्य/ आतंककारी/विध्वंशकारी कार्य
२.यस बीमालेख अन्तर्गत बीमित ऋणीको देहायका जोखिमहरू समावेश छन्ः

लाभको तालिका

क्र.सं.    बिवरण    सुविधा
क)
    मृत्यु भएमा
    बीमाङ्कको १००% रकम

ख)स्थायी अशक्तता भएमा    बीमाङ्कको १००% रकम
ग)नाडी वा सो भन्दा माथि देखि दुबै हात वा गोलीगाँठो वा सो भन्दा माथि देखि दुबै खुट्टा काटिएमा वा भविष्यमा निको नहुने गरी दुबै आँखा पूर्ण रूपमा दृष्टिविहीन भएमा बीमाङ्कको १००% रकम
घ)नाडी वा सो भन्दा माथि देखि एउटा हात र गोलीगाँठो वा सो भन्दा माथि देखि एउटा खुट्टा काटिएमा वा शारीरिक रूपले काम नलाग्ने भएमा     बीमाङ्कको १००% रकम
 ङ)नाडी वा सो भन्दा माथि देखि एउटा हात वा गोलीगाँठो वा सो भन्दा माथि देखि एउटा खुट्टा काटिएमा वा भविष्यमा निको नहुने गरी एउटा आँखा पूर्ण रूपमा दृष्टिविहीन भएमा    बीमाङ्कको १००% रकम
च)दुवै कान पूर्ण रूपमा श्रवणविहीन (पूर्ण रूपमा नसुनिने) भएमा    बीमाङ्कको ५०% रकम
छ)नाडी वा सो भन्दा माथि देखि एउटा हात वा गोलीगाँठो वा सो भन्दा माथि देखि एउटा खुट्टा काटिएमा वा शारीरिक रूपले काम नलाग्ने भएमा    बीमाङ्कको ५०% रकम
ज)एउटा आँखाको भविष्यमा फिर्ता नहुने गरी पूर्ण रूपमा दृष्टि विहीन भएमा    बीमाङ्कको ५०% रकम


३.दफा १ मा उल्लेख भएको बाहेक अन्य कुनै पनि कारणबाट बीमा रक्षावरण गरिएको सम्पत्तिमा भएको क्षति/ हानि—नोक्सानीको बीमकले क्षतिपूर्ति प्रदान गर्ने छैन।
४.बीमा रक्षावरण गरिएको सम्पत्तिमा भएको क्षति/हानि—नोक्सानीको परिणाम स्वरूप भएको नाफामा कमी, खर्चमा वृद्धि जस्ता कुनै पनि हानि—नोक्सानीको बीमकले क्षतिपूर्ति प्रदान गर्ने छैन।
५.बीमा रक्षावरण गरिएको सम्पत्तिको प्रयोगबाट भएको ह्रास, यान्त्रिक वा विद्युतीय अवरोध/असफलता टुटफुटको बीमकले क्षतिपूर्ति प्रदान गर्ने छैन।
 
परिच्छेद — २

क्षतिपूर्ति नदिने अवस्थाहरुः—

१) यस बीमालेख अन्तर्गत देहायको अवस्थामा बीमकले दाबी भुक्तानी गर्ने छैनः
क) कानुनको बर्खिलाप हुने कुनै युद्ध जस्ता कार्य (युद्ध घोषित होस् वा नहोस्) मा संलग्न भएमा
ख) नागरिक वा जंगी ऐन भंग गरेमा

२)यस बीमालेख अन्तर्गत जोखिम रक्षावरण प्रारम्भ हुने मितिबाट ६ महिनाभित्र बीमित ऋणीले आत्म हत्या गरेमा कुनै रकम भुक्तानी दिने छैन।
३)बीमा प्रस्ताव गर्दा विद्यमान रोगको कारणले बीमित ऋणीको मृत्यु भएमा।
४)बीमित पशु/पन्छी/माछा/बाली” हराएमा वा चोरी भएमा सोको दावी भुक्तानी बीमकले दिनेछैन।
५)बीमित वा निजको एकाघरका परिवारका सदस्यको लापरवाहीले वा जानाजान मनोरञ्जनको उद्देश्यबाट वा रिसइबीपूर्ण व्यवहारको कारणबाट बीमित पशु/पन्छी/माछाको मृत्यु भएमा वा बाली नष्ट भएमा।
६)व्यापक संक्रामक रोग (बर्डफ्लुको कारणबाट बीमित पन्छीको मृत्यु भएमा।
७)सरकारी निकाय वा अन्य मान्यता प्राप्त कानुनी निकायको आदेशमा बीमित कृषी बाली/पन्छीलाई नष्ट गर्नुपर्ने भएमा
८)बीमित पशुधनको शरीरमा लगाई राखिएको सङ्केत पट्टा मृत पशुधनको शरीरमा नभेटिएमा।
९)बीमकको सहमति बेगर पशुपन्छी धनलाई जुन प्रयोजनको लागि ल्याएको हो सो बाहेक अन्य प्रयोजनमा प्रयोग गरेमा।
१०)निर्धारित अवधिभित्र दावी प्रक्रिया सुरु नगरेमा।
११)युद्ध, अतिक्रमण, विदेशी सैन्य कारबाही, (युद्ध घोषणा भएको होस् वा नहोस्) गृहयुद्ध, राजद्रोह, क्रान्ति, सत्ता विप्लव, सैनिक विद्रोहको कारणबाट बीमित पशुपन्छीको मृत्यु भएमा।
१२)बीमितले प्रस्ताव फाराममा विवरण दिँदा झुट्टा विवरण दिएमा वा जोखिम मूल्यांकन गर्नका लागि आवश्यक पर्ने वास्तविकता लुकाई झुट्टा कुरा उल्लेख गरेमा बीमक दाबीप्रति उत्तरदायी हुने छैन।
१३)देहायको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरूपमा सिर्जना भएको वा सोको प्रतिकूल योगदानबाट उत्पन्न कारणले बीमित सम्पत्तिमा क्षति भएमाः
क)आणविक विकिरण वा आणविक इन्धनको ज्वलनपछि शेष रहेको बेकम्मा पदार्थबाट निस्कने रेडियोधर्मिता (स्वतः जारी रहने अणुको विच्छेदनको ज्वलनसमेत) को सक्रियताको संसर्गबाट प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपले हुने कुनै दुर्घटना,
(ख)आणविक हातहतियारबाट उठेको वा सोसँग प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष रूपमा संलग्न रहेको कारणबाट भएको दुर्घटना
परिच्छेदः ३

दाबी सम्बन्धी प्रक्रियाः–

१) बीमा गरिएको सम्पत्ति÷व्यवसाय नोक्सानी भएमा तपसिल अन्तर्गत उल्लेख भएका कागजातहरू संलग्न गरी दाबी भुक्तानीका लागि पेस गर्नु पर्नेछ।
२) बीमा दाबी गर्दा जिल्ला संयोजन तथा अनुगमन समिति मार्फत पेस हुनु पर्नेछ।
३) बीमित, ऋणी, बाली तथा पशुपन्छी सम्बन्धी दाबी प्रकिया अपनाउँदा तल लेखिए बमोजिम गर्नु पर्नेछ।

बीमित ऋणीको मृत्यु भएको अवस्थामाः

१.बीमित ऋणीको मृत्यु भएमा ९० दिनभित्र बीमकलाई सूचना दिनु पर्नेछ।
२.बीमा दाबीको लागि ३० दिन भित्र आवश्यक निम्न कागजातहरू संलग्न गरी दाबी गरिसक्नु पर्नेछ।
(क)मृत्यु दर्ता प्रमाणपत्र प्रतिलिपि   
(ख)सबै विवरण खुल्ने गरी भरेको दाबी फारम
(ग)मृतकको नागरिकता प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि   
(घ)इच्छाइएको व्यक्तिको नागरिकताको प्रतिलिपि
(ङ)नाता प्रमाणित प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि
(च)बीमित संस्थाको सिफारिसपत्रको प्रतिलिपि

बीमित ऋणीको दुर्घट्नाबाट अङ्गभङ्ग/अशक्तता भएमाः

१.बीमित ऋणीको दुर्घट्नाको सूचना ९० दिनभित्र बीमकलाई दिनु पर्नेछ।
२.बीमित ऋणीको दुर्घट्नाबाट शारिरिक चोटपटक लागि स्थायी रूपले अशक्त वा अपाङ्ग भई आय आर्जन गरी जीविकोपार्जन गर्न असक्षम भएको व्यहोरा दुर्घट्ना भएको १८० दिनभित्र आफ्नै खर्चमा विषयको योग्य चिकित्सकबाट प्रमाणित गराई बीमितले बीमकलाई पठाउनु पर्नेछ।
३)बीमा लेखको सक्कल प्रति बुझाउनुपर्ने छ।
४)सबै विवरण खुल्ने गरी भरेको दाबी फारम।

सम्पत्ति/व्यवसायको क्षति हानि—नोक्सानी भएमाः

१.बीमित सम्पत्ति/व्यवसायको क्षति/हानि नोक्सानी भएमा सो को सात दिनभित्र बीमकलाई सूचना लिखित रूपमा निवेदन/फैक्स वा इमेलवाट दिनु पर्नेछ। तर पशु पन्छी/ माछा /बालीको हकमा तीन दिन भित्र बीमकलाई सूचना दिनुपर्नेछ।
२.पूर्ण क्षति भएमा सक्कल बीमा लेख
३.पूर्णरूपले भरेको दाबी फाराम
४.सर्भेयर/प्राविधिकले बीमा गरिएको सम्पत्ति/व्यवसायमा भएको हानि नोक्सानीको प्रमाणित गरेको प्रमाणपत्र।
५.बीमित पशुको पहिचान सहितको संकेत पट्टा
६.गा.वि.स./न.पा./वडा/ कार्यालयको मुचुल्का
७.माछा विषालु पदार्थबाट मरेको अवस्थामा नेपाल सरकारबाट मान्यता प्राप्त प्रयोगशालाद्वारा प्रमाणित प्रमाणपत्र।

 
परिच्छेदः ४

सामान्य सर्तहरू

१.यस बीमालेख अन्तर्गतको दाबी भुक्तानी ऋण प्रवाह गर्ने बैंक/वित्तीय/सहकारी संस्थालाई गरिने छ। ऋण प्रवाह गर्ने बैक/वित्तीय/सहकारी संस्थाले ऋणको शर्त बमोजिम घटना घटेको मितिमा बीमित ऋणीले बुझाउन बाँकी रहेको रकम कट्टा गरी बाँकी रकम ऋणी जीवित भएमा बीमित ऋणी स्वयम् वा सो नभए बीमितले इच्छाएको व्यक्ति, सो नभए बीमा ऐन २०४९ को दफा ३८ अनुसारको बीमितको आश्रित व्यक्ति वा कानुनी हकदारलाइ भुक्तानी दिनु पर्नेछ। जुनसुकै अवस्थामा पनि यस बीमालेख अन्तर्गत बीमकले अनुसूचीमा उल्लेख भएको बीमाङ्क भन्दा बढी रकम भुक्तानी दिने छैन।
२.यस बीमालेख अन्तर्गत कुनै दुर्घटना वा हानि नोक्सानी भएमा सोको सूचना लिखित रूपमा अविलम्ब बीमकलाई दिनु पर्नेछ।
३यस बीमालेखले रक्षावरण गरिएको सम्पत्ति/व्यवसायमा क्षति/हानि नोक्सानी भएमा बीमित ऋणीको परिसरमा रहका सम्पूर्ण सम्पत्ति/व्यवसायहरूको जम्मा मूल्य जति भए पनि बीमकले बीमितलाई वास्तविक क्षतिको आधारमा बढीमा प्रस्तावमा उल्लिखित बीमाङ्क रकम सम्मको क्षतिपूर्ति प्रदान गर्नेछ तर त्यस्तो रकम रु. दुई लाख भन्दा बढी हुने छैन। क्षतिपूर्ति प्रदान गर्दा न्यून बीमाङ्क सम्बन्धी दफा (एभरेज क्लज) लागु हुनेछैन।
४.पशुपन्छी धनलाई तन्दुरुस्त राख्नको लागि बीमितले आफ्नो पशुपन्छीलाई समय समयमा प्राविधिकबाट पशुपन्छीको स्वास्थ जाँच गराउनु पर्नेछ।
५.बीमित पशुधनलाई लगाई राखिएको बीमाको सङ्केत पट्टा (ट्याग/माइक्रो चिप्स आदि) झरेमा वा हराएमा बीमितले अनिवार्य रूपमा तत्काल बीमक वा सम्बन्धित संस्था वा स्वरोजगार कोषको जिल्लास्थित समन्वय समितिलाई जानकारी गराउनुपर्नेछ। अन्यथा बीमक दाबीको क्षतिपूर्ति भुक्तानीका लागि बाध्य हुने छैन।
६.यस बीमालेखमा उल्लेख भए बाहेक अन्य बन्देज र सर्त तथा सुविधाहरू बीमा समितिले निर्माण गरेको पशुधन निर्देशिकामा उल्लेख भए अनुसार हुनेछ। साथै यस बीमालेख अन्तर्गत कुनै किसिमको विवाद उत्पन्न भएमा सोको निराकरणको लागि प्रचलित बीमा ऐन, नियम तथा निर्देशिकामा उल्लेख भए अनुसार विवाद समाधान गरिनेछ।
७.बीमित पशुपन्छी धनको सम्बन्धमा सत्य तथ्य कुरा लुकाइ छिपाई झुट्टा विवरण दिएको पाइएमा बीमालेख स्वतः रद्द हुनेछ
८.कृषिबाली तरकारी तथा फलफूल खेतीमा कुनै रोग/किरा वा दुवै लागेमा कृषिबाली तरकारी तथा फलफूल खेती धनीले तत्काल आफ्नै खर्चमा उचित रेखदेख गराउनु पर्नेछ।
९.यस बीमालेख अन्तर्गत बीमित सम्पति/व्यवसाय/ कृषिबाली तरकारी तथा फलफूल खेतीको क्षति भएको कारणबाट अन्य वा थप खर्च वा हानि—नोक्सानीको दाबी गर्न पाइने छैन।
१०.दाबी पर्न सक्ने अवस्थामा बीमितले बीमकलाई आवश्यक पर्ने सम्पूर्ण जानकारी तथा तत् सम्बन्धी अन्य सहयोग उपलब्ध गराउनु पर्नेछ।
११.कुनै दाबी जालसाजी भएमा वा उक्त सिलसिलामा झुठा बयान दिई बीमितले वा निजको तर्फबाट काम गर्ने अधिकार प्राप्त कुनै व्यक्ति वा संस्थाले यो बीमालेख अन्तर्गत कुनै लाभ उठाउन खोजेमा वा जानी जानी बीमित वा अन्य कुनै व्यक्तिको मिलोमताको कारणले कुनै हानि नोक्सानी भएमा वा कुनै घटना भएमा यो बीमालेख अन्तर्गतको सबै लाभबाट बीमित वञ्चित हुनेछ।
१२.कुनै पनि समयमा बीमितले सत्य तथ्य लुकाई गलत तरिकाले यस बमोजिमको दाबी भुक्तानी लिएको प्रमाणित भएमा त्यसरी प्राप्त गरेको रकम एकमुष्ट बुझाउन बीमकले ३५ दिने सूचना जारी गर्न सक्ने छ। उक्त सूचनाको म्याद भित्र सो रकम भुक्तानी गर्नु बीमितको कर्तव्य हुनेछ। अन्यथा प्रचलित कानुन बमोजिम हुनेछ।
१३.बीमित ऋणीको मृत्यु र दुर्घटनाबाट अङ्गभङ्ग/अशक्तता भएको हकमा बीमा प्रस्ताव फारम भरी पेस गरेको मितिबाट बीमालेख सरह मान्य हुनेछ।
१४.यो बीमालेख अन्तर्गत समर्पण मूल्य र/वा कर्जा प्रदान गरिने छैन।
१५.यस बीमालेख अन्तर्गत ऋणीहरूले सामूहिक लगानी गर्न चाहेमा बढीमा दश(१०) जनाको मात्र समूह बनाउन पाइनेछ। निजहरूले उक्त कोषबाट लिएको अधिकतम ऋण मात्राको आधारमा बीमाङ्क कायम गरिनेछ।